ТРЕТИОТ ЧОВЕК

„Третиот човек“ (The Third Man, 1949) во режија на Керол Рид е едно од антологиските остварувања на европскиот и британскиот филмски реализам и филм-ноар. Дејството е сместено во Виена по Втората светска војна, град поделен меѓу сојузничките сили и исполнет со шверцери, тајни служби и морална неодреденост. Американскиот писател на евтини вестерни, Холи Мартинс (Џозеф Котен), пристигнува во Виена по покана на неговиот стар пријател Хари Лајм (Орсон Велс), кој веднаш по неговото доаѓање загинува во сомнителна сообраќајна несреќа. Мартинс започнува да истражува и набрзо открива дека приказната за смртта на Лајм е полна со противречности и дека постои мистериозен „трет човек“ кој бил присутен на местото на несреќата. Како што се одмотува загатката, се открива дека Лајм всушност е жив и е вклучен во црниот пазар со лекови – заработувајќи на сметка на болните и сиромашните. Сцената на средбата во виенската париска тркала и мрачниот лавиринт на канализацијата стануваат култни моменти во историјата на филмот. „Третиот човек“ е антологиски филм поради неговата неповторлива атмосфера, изразената игра на светло и сенки, и меланхоличната музичка тема на цитра од Антон Карас, која контрастира со мрачниот свет што го прикажува филмот. Тој претставува врв на поствоениот европски ноар и слика на моралниот хаос што го оставила војната. Филмот е истовремено детективска мистерија, студија за човечката амбиваленција и метафора за изгубените илузии. Ликот на Хари Лајм е една од најмагнетичните фигури на филмското зло – шармантен, духовит, но и безмилосен. Поради ова, „Третиот човек“ останува еден од најзначајните примери на филмот како уметност која ја надминува забавата и станува сведоштво за историскиот и морален дух на едно време.